Jak działa wentylacja grawitacyjna i czym różni się od mechanicznej

W obecnie budowanych domach ze szczelnymi oknami, drzwiami i ścianami, wentylacja pomieszczeń działa tylko wtedy, gdy do okien zamontuje się nawiewniki umożliwiające napływ powietrza z zewnątrz. I o ile warunki będą sprzyjające (temperatura zewnętrzna poniżej 12 stopni C) i wytworzy się różnica ciśnień, która zaciągnie powietrze z zewnątrz, wentylacja grawitacyjna zadziała. Kiedy jednak na zewnątrz będzie cieplej, nawiewniki nie pomogą: świeże powietrze do pomieszczeń nie napłynie i nie wypchnie zużytego kratkami wywiewnymi.

Wentylacja grawitacyjna działa więc najlepiej przy niskich temperaturach zewnętrznych: im zimniej, tym większa różnica ciśnień i tym wentylacja sprawniejsza.

Kiedy na zewnątrz jest minus 15 stopni C, dokładnie tyle nawieje do domu. 

Obliczono, że straty na wentylacji grawitacyjnej sięgać mogą nawet 50%!

 

Można oczywiście zamknąć nawiewniki. Wtedy przez kratki wywiewne w łazienkach i kuchni, zimne powietrze z zewnątrz zacznie - i to z dosyć dużą intensywnością - nawiewać. Zapobiegliwa pani domu kratki wtedy zakleja (bo zimno). I jest termos, czyli do wymiany powietrza nie dochodzi w ogóle. 

rekuperacja to oszczędność infografika

Chcesz otrzymać ofertę na montaż rekuperacji do swojego domu?

Zapytaj o szczegóły

W nowoczesnych, szczelnych domach najlepiej sprawdza się kontrolowana wentylacja mechaniczna, która dodatkowo oczyszcza i ogrzewa odzyskanym z wywiewanego powietrza ciepłem, powietrze nawiewane. 

 wentylacja grawitacyjna

 

 

Wentylacja grawitacyjna nie nadąża za obecnym sposobem budowania

Każdy dom musi być wyposażony w wentylację - określa to polska norma PN-83/B-03430. Wentylacja powinna zapewniać ciągły dostęp do świeżego powietrza i usuwać powietrze zużyte, czyli zanieczyszczone. Powinna, jednak w większości domów, w których zamontowana została wentylacja naturalna, czyli grawitacyjna, do tej wymiany nie dochodzi. 

Dzieje się tak dlatego, że wentylacja grawitacyjna działa tylko w ściśle określonych warunkach zewnętrznych, gdy temperatura powietrza zewnętrznego wynosi poniżej 12oC (im mniej, tym różnica ciśnień większa i wentylacja grawitacyjna efektywniejsza) oraz wyłącznie wtedy, gdy mamy rozszczelnione (np. za pomocą nawiewników) okna. W przeważającej części roku, poza miesiącami zimowymi, do usunięcia powietrza przez kominy wentylacji grawitacyjnej nie dochodzi.

Jedynym sposobem wentylacji domu jest wtedy otwarcie okien, czego chętnie się nie robi, bo:

  • niebezpieczne dla zdrowia przeciągi (zwłaszcza, gdy powietrze jest chłodne)
  • insekty (domy najczęściej buduje się poza miastem, często przy lesie, gdzie ilości much i komarów bywają ogromne
  • nadmierne wychłodzenie = straty na ogrzewaniu
  • hałas z zewnątrz
  • kurz

 

Faktem jest, że większość z osób przebywając w zamkniętych pomieszczeniach oddycha bardzo zanieczyszczonym, bogatym w dwutlenek węgla i wilgoć, powietrzem wewnętrznym nie zdając sobie sprawy, że brak wentylacji to bezpośrednia przyczyna złego samopoczucia, bólu i zawrotów głowy, powracających alergii, nudności, senności czy zmęczenia.

Nie bez powodów w krajach skandynawskich, w Holandii, ale także w innych krajach Europy zachodniej już dawno zdecydowano o tym, że wentylacja mechaniczna – również w domach jednorodzinnych – jest obowiązkowa. Dzięki niej do pomieszczeń dostarczana jest w stałych cyklach i kontrolowanych ilościach odpowiednia ilość świeżego, zewnętrznego (i przefiltrowanego powietrza), a wilgoć i zanieczyszczenia bytowe usuwane.

 

Poniższe pomiary wykonaliśmy w pomieszczeniu sypialni mającej 12m2 wyposażoną w wentylację grawitacyjną, w której przebywały dwie osoby dorosłę. Proszę zwrócić uwagę na niebieską linię, która od około godz. 22.00 do rana cały czas rośnie: to stężenie dwutlenku węgla w pomieszczeniu. 

 

wentylacja grawitacyjna czy mechaniczna

 

Wykres poniżej to bardzo zbliżone warunki: sypialnia o pow. około 13m2, w której śpią dwie osoby dorosłe. W tej sypialni działa wentylacja mechaniczna: jeden punkt nawiewny (wywiew znajduje się w pomieszczeniu łazienki sąsiadującym z sypialnią. Niebieska linia obrazująca stężenie dwutlenku węgla jest cały czas na tym samym poziomie od koło godz. 22.00 do 7 rano. Stężenie CO2 nieco tylko przekracza 800 ppm, czyli jest zbliżone do parametrów powietrza zewnętrznego. 

 

w domu z wentylacja mechaniczna

 

Wentylacja grawitacyjna w domu jednorodzinnym

Projekt wentylacji grawitacyjnej znajdziemy w prawie każdym typowym projekcie domu. Tworzą ją murowane, pionowe kanały z wlotami zakończonymi kratkami wentylacyjnymi. Wykonanie systemu wentylacji grawitacyjnej wydaje się być bardzo prosty do wykonania, wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, że w większości domów popełnione są elementarne błędy, które dodatkowo utrudniają przepływ powietrza (za krótkie kanały wentylacyjne, brak wentylacji na poddaszu, brak kratki wentylacyjnej w łazience). Wentylację grawitacyjną próbuje się obecnie wspomagać montując chociażby wentylatory wyciągowe zamiast kratek na wlotach do przewodów wentylacyjnych, rozwiązanie to jednak ma wiele poważnych wad w postaci hałasu i oczywiście ogromnych strat ciepła (wywiewamy ciepłe, ogrzane powietrze zewnętrzne na zewnątrz, a powietrze zimne, zewnętrzne, musimy podgrzać, w czasie mroźnych dni nawet o ponad 35 stopni!).

By zachować powietrze wewnętrzne w odpowiednio wysokiej jakości, dom powinien być wentylowany cały czas, nieco intensywniej wtedy, gdy przebywają w nim ludzie, ponieważ to człowiek emituje najwięcej zanieczyszczeń bytowych: wilgoci i dwutlenku węgla. Brak wentylacji w domu grozi wieloma poważnymi konsekwencjami: nie tylko zagrzybieniem i zapleśnieniem ścian (szczególnie w pierwszych 2 latach), ale również  złym samopoczuciem i sennością.

Jeżeli chce się wyposażyć dom w skuteczny, komfortowy i energooszczędny system wentylacji, należy poważnie rozważyć montaż rekuperacji.

Warto zdecydować się na niego, gdy dom jest w fazie projektu: uda się wtedy uniknąć budowy niepotrzebncyh kanałów do wentylacji grawitacyjnej, które i tak trzeba by było zaślepić. Okna w domu z wentylacją mechaniczną mogą być nieotwieralne (tzw. szklenia stałe), co nie tylko dużo lepiej wygląda (sporo więcej światła), ale jest dużo tańsze.

Oszczędności szukajcie także w braku konieczności zakupu wszelkiego rodzaju kominków i nasad kominowych, które mają ułatwiać wentylację grawitacyjną, a w domu z rekuperacją są niepotrzebne.

 

Dom z rekuperacją opłaca się wybudować także, gdy system grzewczy oparty jest na pompie ciepła

Ponieważ konsumpcja energetyczna domu z wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła jest dużo niższa, wykonanie pompy ciepła, a szczególnie jej dolnego źródła w przypadku pompy gruntowej, jest dużo tańsze. Oszczędności dochodzą nawet do 15 tys. zł na kosztach inwestycyjnych. Dodać do tego warto późniejsze oszczędności eksploatacyjne uzyskane z powodu braku przewymiarowania systemu, czyli idealnego dopasowania go do domu z niższym zapotrzebowaniem na ciepło (a takim domem jest rekuperacja). Sprawdź, ile zaoszczędziłbyś na pompie ciepła w domu z rekuperacją.

 

Tab. 1 Porównanie systemów wentylacji mechanicznej i naturalnej

Wentylacja grawitacyjna

Wentylacja mechaniczna

  • zapewnia tylko częściową wymianę powietrza,
  • powoduje ogromne (dochodzące nawet do 50%) straty ciepła w miesiącach zimowych,
  • jest stosunkowo prosta w budowie i tańsza od wentylacji mechanicznej,
  • kanałów wentylacyjnych raczej się nigdy nie czyści,
  • choć często nie działa, nie ma się w niej co popsuć,
  • jej eksploatacja jest bardzo tania – koszty wynikają jedynie z konieczności wykonywania przeglądów kominiarskich i czyszczenia kominów;
  • jej działanie jest w pełni uzależnione od warunków atmosferycznych – gdy nie są sprzyjające, jest mało wydajna;
  • nie ma możliwości jej regulacji,
  • latem wentylować można wyłącznie poprzez otwarcie okien (przeciągi, insekty, hałas),
  • nie da się zastosować filtracji powietrza,
  • nie można do niej podłączyć systemów chłodzących ani gruntowego wymiennika ciepła.   
  • zapewnia stałą, kontrolowaną wymianę powietrza niezależną od warunków zewnętrznych,
  • odzysk ciepła zapewnia realne oszczędności na ogrzewaniu,
  • umożliwia intensywne przewietrzanie przy kąpieli (brak zaparowanych luster), przy gotowaniu aromatycznych potraw (bigos, kalafior, ryba),
  • zewnętrzne nawiewane powietrze do pomieszczeń jest filtrowane;
  • brak konieczności otwierania okien oznacza brak insektów, przeciągów, uciążliwości hałasów dobiegających z zewnątrz,
  • wymiennik w rekuperatorze zapewnia zimą nawiew powietrza o temperaturze dużo wyższej, niż wynosi temperatura na zewnątrz (np. przy minus 24oC na zewnątrz do pomieszczeń nawiewamy plus 10oC),
  • latem temperatura jest niższa: w wymienniku gorące zewnętrzne powietrze ochładza się (np. przy plus 35oC na zewnątrz do pomieszczeń nawiewamy plus 29oC),
  • wymaga dostarczenia energii elektrycznej do urządzenia: koszty wynoszą około 0,35pln/dziennie,
  • trzeba wymieniać filtry: kosztują około 50zł/komplet, wymiany dokonuje się co około pół roku,
  • kanały (szczególnie nawiewne) można i warto wyczyścić,
  • mechaniczne elementy mogą czasami się zepsuć;
  • wentylacja nie działa podczas przerw w dostawie prądu,
  • kanały do wentylacji nawiewno-wywiewnej zajmują nieco miejsca i najlepiej je przewidzieć na etapie budowy domu,
  • jej instalacja nie wyklucza zamontowania w domu kominka.

 

 

Wentylacja grawitacyjna

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła

#1

brak stałej wymiany powietrza w pomieszczeniach = oddycha się zanieczyszczonym powietrzem o wysokiej zawartości dwutlenku węgla 

stała wymiana zużytego powietrza na filtrowane świeże o niskiej zawartości CO2
#2
wietrząc traci się energię cieplną
rekuperator odzyskuje energię z powietrza wywiewanego i przekazuje ją do powietrza nawiewanego, co zimą oznacza 50% oszczędności na ogrzewaniu
#3
brak filtracji powietrza
filtracja powietrza nawiewanego z kurzu, pyłków, zanieczyszczeń smogowych, a nawet wirusów i bakterii (dostępnych kilka poziomów filtracji oraz jonizacji)
#4
ograniczona możliwość regulacji ilości wpuszczanego do domu powietrza 
możliwość sterowania ilością nawiewanego i wywiewanego powietrza do uzyskania optymalnego komfortu klimatycznego w pomieszczeniach
#5
nie ma możliwości wyposażenia grawitacji w żadne energooszczędne rozwiązanie: jak działa = traci się energię
system rekuperacji można wyposażyć w gruntowy wymiennik ciepła (gwc) odzyskujący energię z gruntu
#6
brak kosztów obsługi: poza obowiązkowymi kontrolami kominiarskimi, które są niemal fikcją
pobór prądu przez rekuperator (~0,30zł/dziennie) + wymiana filtrów + serwis raz w roku (aktualne ceny: www.kupfiltry.pl
#7
ograniczone możliwości zarządzania poziomem wilgotności
można do pewnego stopnia sterować wilgotnością w powietrzu: rekuperator z odzyskiem wilgoci 
#8
wietrząc w zimie wychładzamy pomieszczenia
wietrząc w zimie utrzymujemy wysoki komfort temperaturowy: nawiewane powietrze jest świeże, ale ogrzane

 

Dowiedz się więcej od Doradcy Rekuperatory.pl z Twojego regionu

 

 

« przeglądaj pozostałe artykuły