Dom pasywny

Dom energooszczędny to budynek, który zużywa istotnie mniej energii niż dom stawiany według dawnych standardów. Osiąga się to dzięki:

• dobrze ocieplonym przegrodom (ściany, dach, podłoga na gruncie),
• szczelnym oknom i drzwiom o lepszych parametrach,
• nowoczesnemu źródłu ciepła (np. kocioł kondensacyjny, pompa ciepła),
• ograniczeniu strat ciepła przez wentylację – właśnie tutaj wchodzi rekuperacja.

Od 2021 roku polskie przepisy wymagają, żeby dom jednorodzinny miał wskaźnik zużycia energii pierwotnej (EP) nie wyższy niż 70 kWh/(m²·rok). Projekty nowych domów muszą się w tym zmieścić, niezależnie od stylistyki bryły.

Dom pasywny idzie o kilka kroków dalej. Według standardów Instytutu Domów Pasywnych w Darmstadt:

• zapotrzebowanie na energię cieplną wynosi maksymalnie ok. 15 kWh/(m²·rok),
• energia pierwotna zużywana przez budynek (ogrzewanie, wentylacja, ciepła woda, elektryka) ma być ściśle ograniczona,
• budynek musi być wyjątkowo szczelny, co potwierdza test ciśnieniowy (tzw. n₅₀),
• przegrody (ściany, dach, podłoga) mają bardzo niski współczynnik U, a detale są zaprojektowane tak, by uniknąć mostków termicznych,
• konieczna jest wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła o wysokiej sprawności i niskim zużyciu prądu.

W praktyce to bardzo ciepły, „dom termo”, w którym większość energii pochodzi z:
promieniowania słonecznego,

• zysków od ludzi,
• pracy urządzeń domowych.

Tradycyjna instalacja grzewcza jest mocno uproszczona, a czasem zastąpiona niewielkimi źródłami dogrzewania.

Nowoczesny dom to nie tylko EP w projekcie i grubość styropianu. To raczej pakiet rozwiązań, który łączy:
niski koszt użytkowania,

• wysoki komfort życia,
• zdrowy mikroklimat,
• technologie „na lata”.

W praktyce nowoczesny dom to często:

• prosta, zwarta bryła,
• dobra izolacja przegród i szczelne okna,
• wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła,
• pompa ciepła albo nowoczesny system grzewczy,
• fotowoltaika lub inne OZE,
• przemyślany układ pomieszczeń i duże przeszklenia od południa,
• elementy „smart home”.

Dom pasywny jest po prostu najbardziej zaawansowaną wersją nowoczesnego domu energooszczędnego – ale nie każdy inwestor musi od razu celować w pełną certyfikację.

Technologie budowlane poszły mocno do przodu. Dzisiejsze domy są:

• lepiej izolowane,
• szczelniejsze,
• wyposażone w okna o znacznie lepszych parametrach.

To świetnie dla rachunków za ogrzewanie, ale fatalnie dla… tradycyjnej wentylacji grawitacyjnej.

Jeszcze kilkanaście lat temu nieszczelne okna i „przewiewne” ściany dostarczały powietrze z zewnątrz, więc grawitacja jakoś działała. Dziś:

• powietrze nie ma jak napłynąć,
• nawiewniki w oknach teoretycznie pomagają, ale oznaczają celowe rozszczelnianie tego, za co wcześniej zapłaciliśmy (ciepłe, szczelne okno),
• kominy wentylacyjne prowadzą do dużych strat ciepła, sięgających znaczącej części bilansu energetycznego domu.

Efekt w szczelnym, nowoczesnym domu bez rekuperacji?

• zaduch,
• wysoka wilgotność,
• ryzyko pleśni,
• wyższe stężenia CO₂,
• słabsze samopoczucie mieszkańców.

Tym właśnie zająć się ma wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła.

Dom pasywny musi być wyposażony w system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Co więcej, nie każdy rekuperator się tu „załapie”. Ważne są m.in.:

• wysoka sprawność odzysku ciepła (badana w standardowych warunkach),
• niskie zużycie energii elektrycznej przez wentylatory,
• dobra izolacja cieplna obudowy, bez mostków,
• możliwość wykonania instalacji bez nieszczelności i odcinków bez izolacji.

Kanały wentylacyjne muszą być prowadzone i izolowane tak, aby:

• nie tworzyć mostków termicznych,
• nie wychładzać powietrza po drodze,
• zachować szczelność połączeń.

Bardzo ważne jest też dokładne zaizolowanie okolic czerpni i wyrzutni, a także przejść przez stropy i sufity podwieszane.

Nowoczesne rekuperatory, takie jak rekuperatory AERISnext stosowane w instalacjach Rekuperatory.pl, spełniają wymagania domów pasywnych – mogą mieć certyfikat Instytutu Domów Pasywnych i być częścią oficjalnie certyfikowanego budynku.

W domu energooszczędnym przepisy nie wymagają jeszcze rekuperacji wprost, ale z praktyki wynika jedno: bez wentylacji mechanicznej trudno mówić o nowoczesnym standardzie budynku.

Rekuperacja:

• redukuje straty ciepła na wentylacji w stosunku do grawitacji,
• zapewnia stałą, kontrolowaną wymianę powietrza,
• poprawia jakość powietrza wewnątrz (mniej wilgoci, kurzu, pleśni),
• pomaga utrzymać stabilny komfort przez cały rok.

Dobrze dobrany system z odzyskiem ciepła uzupełnia:

• ocieplenie ścian i dachu,
• ciepłe okna i drzwi,
• nowoczesne źródło ciepła (np. pompa ciepła),
• ewentualne panele fotowoltaiczne.

Dopiero taka układanka daje przewidywalne rachunki i komfort.

Same liczby w projekcie to za mało. Z rozmów z inwestorami i wykonawcami wynika, że w praktyce ogromnym wyzwaniem jest:

• staranność izolacji (ściany, dach, fundamenty),
• poprawny montaż okien i drzwi,
• brak fuszerki w „niewidocznych” detalach.

Szczególnie w domach pasywnych i bardzo energooszczędnych:

• niedoróbki w izolacji,
• nieszczelne połączenia,
• niedokładne ocieplenie newralgicznych miejsc (wieńce, balkony, połączenia ścian)

mogą zniszczyć cały efekt, na który inwestor wydał dodatkowe środki.

Podobnie jest z rekuperacją: źle zaizolowany fragment instalacji, mostek termiczny przy czerpni lub nieszczelne połączenia kanałów potrafią zdyskwalifikować budynek w certyfikacji pasywnej i popsuć realne działanie systemu.

Zespół Rekuperatory.pl ma za sobą realizacje:

• w domach pasywnych certyfikowanych według standardów Instytutu Domów Pasywnych w Darmstadt,
• w bardzo dobrze izolowanych domach energooszczędnych,
• w nowoczesnych budynkach jednorodzinnych – od małych parterowych po duże wille o powierzchni kilkuset metrów.

Wspólny mianownik tych inwestycji jest prosty: dobrze zaprojektowana i wykonana rekuperacja jest jednym z kluczowych elementów, które „robią różnicę” między zwykłym domem a naprawdę nowoczesnym budynkiem.

Przykłady systemów wykorzystujących rekuperatory AERISnext czy inne zaawansowane centrale znajdziesz w zakładce z urządzeniami na stronie rekuperatory AERISnext i inne centrale w ofercie Rekuperatory.pl.

Jeżeli jesteś na etapie wyboru projektu albo dopiero planujesz budowę, warto:

1. Upewnić się, że projekt przewiduje wysoki standard izolacji i sensowną, zwartą bryłę.
2. Sprawdzić, czy architekt przewiduje wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła – jeśli nie, dopytać o możliwość jej wprowadzenia.
3. Na etapie koncepcji przewidzieć miejsce na centralę wentylacyjną i przebieg kanałów.
4. Na spokojnie zapoznać się z podstawami działania systemu – świetnym punktem startu będzie
   przewodnik o rekuperacji na stronie Rekuperatory.pl.
5. Jeśli masz już działkę i wstępny pomysł na dom, możesz od razu poprosić o dopasowaną do inwestycji propozycję systemu – przez
   formularz wyceny montażu rekuperacji.

Na bazie rzutów i kilku informacji o budynku doradca pomoże dobrać rozwiązanie odpowiadające standardowi, który planujesz – czy będzie to bardzo dobry dom energooszczędny, czy też budynek pasywny z certyfikatem.